Szkockie Bydło Galloway - historia, charakterystyka i walory bydła mięsnego
Nazwa rasy tego pierwotnego bydła pochodzi od nazwy hrabstwa w południowo-zachodniej Szkocji – Galloway. Bydło to hodowane było w surowych warunkach tego rejonu od wieków. Początkowo miało kierunek mleczno-mięsny, później w wyniku selekcji zmieniono je na czysto mięsny. Jest najstarszą z brytyjskich ras bydła, a zarazem jedną z najcenniejszych ras użytkowanych w kierunku mięsnym. O jej wysokiej wartości decyduje nie tylko doskonała jakość mięsa, ale również duża zdolność zwierząt do adaptacji, małe wymagania żywieniowe i pielęgnacyjne, a przy tym miłe i łagodne usposobienie.
Zarys historyczny rasy
Pierwszy związek hodowców bydła galloway powstał w 1877 r., a dwa lata później założono pierwszą księgę zarodową. Księgi hodowlane rasy założono w 1862 r., choć naprawdę historia rasy sięga czasów znacznie wcześniejszych. Pierwsze wzmianki o tych zwierzętach pochodzą z II w., gdy Rzymianie podbijający wyspy brytyjskie zachwycali się wyśmienitym mięsem czarnych, bezrogich krów. Choć brakuje dokładnych danych dotyczących powstania rasy, wiadomo, że jest ona wysoce homozygotyczna – powstała bez udziału innych ras. Bydło pierwotnie hodowane w Szkocji, w regionie Galloway, obecnie cieszy się dużym popytem w innych krajach Europy, jak również w Ameryce Północnej i Środkowej oraz Australii. Rasa galloway jest spokrewniona z rasą aberden angus, która powstała w podobnym okresie na terenach południowo-wschodniej Szkocji.
Cechy bydła galloway
Bydło galloway zalicza się do ras małych i średnich. Buhaje osiągają 128-135 cm wysokości w kłębie przy masie 700-800 kg, krowy natomiast – 120-128 cm przy masie 450-600 kg. Przedstawiciele tej rasy charakteryzują się mocną budową ciała. Głowy mają krótkie i szerokie, podobnie jak szyje. Ich klatki piersiowe są głębokie, z wysuniętym mostkiem, grzbiety proste i szerokie, a umięśnione tułowia nisko zawieszone i zbliżone kształtem do prostokąta. Cechy charakterystyczne gallowaya to brak rogów i miękka, falista sierść, która na uszach układa się w długie frędzelki. Podstawowym kolorem okrywy włosowej jest czarny, ale spotyka się również o umaszczeniu czerwonobrązowym, jasnobrunatnym, szarożółtym i – bardzo rzadko – białym umaszczeniu z ciemną pigmentacją śluzawicy i strzyków oraz okolic oczu i uszu.
Występuje także maść riggit, stąd często znajdujemy Riggit Galloway, wywodzi się z rasy galloway, zachowuje ten sam pokrój, ma jednak charakterystyczny biały pas biegnący wzdłuż całego tułowia, od głowy do ogona i na podbrzuszu. Można również o nim znaleźć sporo wzmianek oraz hodowle np. w Anglii czy w Nowej Zelandii.
W XIX w. hodowcy wyselekcjonowali odmianę rasy, nazwaną belted galloway. Jej cechą wyróżniającą jest biały pas biegnący przez środek tułowia.
Wygląd
Galloway to charakterystyczna rasa bydła mięsnego genetycznie pozbawiona rogów i niezbyt wysoka w kłębie. Przyciąga ciekawość ich długi poskręcany włos okrywowy, maść w kilku kolorach. Długa sierść i bardzo gruba skóra ma za zadanie chronić zwierzęta przed dużym zimnem i wiatrem, bowiem rejon z jakiego pochodzą ma surowy klimat.
Bydło galloway na świecie
Bydło galloway nie występuje licznie w Ameryce Północnej, choć było importowane do Stanów Zjednoczonych, począwszy od lat 50. XIX wieku. W 1882 roku zostało założone Amerykańskie Stowarzyszenie Hodowców Galloway. Rasa ta jest hodowana w 17 krajach, przy czym najliczniejsza populacja występuje w Kazachstanie.
Warunki utrzymania
Przodkowie bydła Galloway pochodzą z górzystych terenów południowo-zachodniej Szkocji. Dzięki długiej ok 15-25 cm i gęstej sierści z grubą warstwą włosa puchowego, która stanowi izolację i wyrasta im przed zimą, bydło nie boi się śniegu, wiatru czy deszczu. Są doskonale przystosowane do surowych warunków środowiskowych i mogą przebywać na pastwisku przez cały rok, a za jedyne schronienie przed zimowym mrozem i wiatrem wystarczy im wiata z trzema ścianami. Bydło galloway doskonale nadaje się do opasu ekstensywnego, zwłaszcza że ma niewielkie wymagania w kwestii żywienia. Można wypasać je na bardzo ubogich pastwiskach, użytkach zielonych i odłogach – zjadają wszystkie rośliny, samosiejki, nawet pokrzywy. Lubią ocierać się o drzewa i inne wystające elementy, kiedy przychodzi wiosną pora zrzucania sierści.
Rozród
Jałówki tej rasy wcześnie dojrzewają bo w 15 do 20 miesiącu życia, kiedy to średnio osiągają masę ok 380-400 kg. Stopień ich rozrodczości określa się jako wysoki. Raz w roku krowa rodzi młode o wadze 26-30 kg. Porody nie są trudne, a cielęta są bardzo żywotne i szybko rosną. Powinny pozostawać przy matkach do ok 8-9 miesiąca życia. Dzienny przyrost masy ciała galloway jest niewielki i wynosi 500-1000 g, co wynika z przystosowania rasy do niedostatków pożywienia.
Cechy mięsa rasy galloway
Mięso pozyskiwane od rasy galloway jest doskonałej jakości. Charakteryzuje się wysokimi walorami smakowymi, jest delikatne i soczyste. Bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 oraz posiada korzystny profil aminokwasów. Mięso jest marmurkowate i wysoko cenione wśród smakoszy. Ma bardzo małą ilość cholesterolu, a pod względem kruchości, soczystości i delikatności smaku przewyższa mięso pozyskane z bydła innych ras mięsnych. Średnia wydajność rzeźna gallowayów wynosi 55-57%.
Bibliografia:
Dąbrowska B., „Galloway – rasa rustykalna” [w:] „Tygodnik Poradnik Rolniczy”, nr 51-52/2013 r., s. 29.
Nowicki B., Jasek S., Maciejowski J. i in., „Rasy zwierząt gospodarskich”, PWN, Warszawa 2011 r., s. 46-47.
Pawlak H., „Znane i mniej znane rasy bydła”, wyd. Pro Agricola, Gietrzwałd 2013 r., s. 94-96.
Tarwacka-Nałęcz T., „Chów bydła w małym gospodarstwie”, wyd. Multico, Warszawa 2009 r., s. 14.
ProjektAgrar.pl “ABC ras bydła:szkockie bydło rasy Galloway 16 12 2020
Źródło: PZHiPBM Bydło Galloway
